Trang chủ
Công suất của xe ô tô thường đường đo bằng đơn vị mã lực (hp - horse power), hay còn gọi là “sức ngựa”. Nhưng thực tế lại rất ít người biết tại sao lại dùng đơn vị này để đo sức mạnh của xe.
Thuật ngữ mã lực không phải là một khái niệm ngẫu nhiên mà ra đời từ nhu cầu thực tế của cuộc cách mạng công nghiệp. Ngay từ thế kỷ 17, Thomas Savery đã sử dụng cụm từ này để minh họa trực quan rằng một chiếc máy hơi nước có thể thay thế sức lao động của bao nhiêu con ngựa. Tuy nhiên, phải đợi đến năm 1782, khi James Watt hoàn thiện động cơ hơi nước, đơn vị này mới thực sự bắt đầu được chuẩn hóa. Watt đã quan sát và tính toán dựa trên sức kéo thực tế của một con ngựa khi vận hành cối xay để đưa ra một định nghĩa có tính toán học, thay vì những cách gọi ước lệ, chung chung của các kỹ sư thời bấy giờ.
Để giúp công chúng dễ dàng hình dung, các nhà khoa học sau thời James Watt đã cụ thể hóa mã lực cơ học thành một phép tính vật lý rõ ràng. Theo đó, một mã lực tương đương với công năng mà một chú ngựa bỏ ra để kéo một vật nặng 33.000 pound (khoảng 14.968 kg) lên độ cao 1 foot (30,48 cm) trong vòng đúng một phút. Nếu quy đổi sang đơn vị điện năng hiện đại, một mã lực cơ học có giá trị chính xác khoảng 745,69987158227022 W. Điều này đồng nghĩa với việc công suất của một chiếc bóng đèn 100 W chỉ tương đương với khoảng 0,13 mã lực.
Kể từ sau định nghĩa ban đầu của James Watt, thế giới kỹ thuật đã phát triển thêm nhiều biến thể mã lực để phù hợp với từng lĩnh vực chuyên biệt. Hiện nay, giới khoa học ghi nhận có 4 loại mã lực chính bao gồm: mã lực cơ học, mã lực theo hệ mét, mã lực điện và mã lực nồi hơi. Trong khi mã lực điện phục vụ riêng cho ngành điện năng và mã lực nồi hơi dành cho các thiết bị nhiệt, thì mã lực cơ học và mã lực hệ mét lại trở thành những "ngôn ngữ chung" của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.
Trong ngành chế tạo xe hơi, sự khác biệt giữa các ký hiệu đôi khi gây bối rối cho người tiêu dùng. Mã lực hệ mét được khai sinh tại Đức vào thế kỷ XIX và nhanh chóng phổ biến khắp châu Âu cũng như châu Á. Tùy vào quốc gia, đơn vị này sẽ có ký hiệu khác nhau: người Đức gọi là "PS", người Pháp dùng "CV", còn tại Hà Lan là "PK". Về giá trị thực tế, các đơn vị này xấp xỉ bằng 98,6% so với mã lực cơ học do sự khác biệt nhỏ trong hệ thống đơn vị đo lường. Dù có sự sai lệch nhẹ về con số, tất cả đều chung một mục đích: giúp chúng ta hình dung sức mạnh của cỗ máy thông qua hình ảnh trực quan về khả năng lao động của loài ngựa.
TH (Tuoitrethudo)
