Xe điện thế giới bất ngờ giảm tốc, vì sao thị trường Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh?

Ưu đãi chi phí đang tạo lợi thế lớn cho xe điện

Bên cạnh sản phẩm, chính sách hỗ trợ vẫn là một trong những động lực quan trọng nhất của thị trường Việt Nam.

Ô tô điện chạy pin hiện được miễn lệ phí trước bạ lần đầu. Theo Nghị định 202/2026/NĐ-CP, chính sách này tiếp tục được duy trì từ ngày 1/3/2027 đến hết ngày 31/12/2030.

Với một chiếc xe có giá tính lệ phí trước bạ 600 triệu đồng, nếu áp dụng mức thu 10% như một chiếc ô tô thông thường, khoản phải nộp sẽ tương đương 60 triệu đồng. Như vậy, ưu đãi 0% tạo ra lợi thế đáng kể về chi phí lăn bánh.

Không chỉ vậy, các chương trình hỗ trợ từ nhà sản xuất tiếp tục góp phần giảm chi phí sử dụng.

VinFast hiện triển khai chính sách miễn phí sạc tại hệ thống V-Green đến hết ngày 10/2/2029, với số lượt và điều kiện áp dụng tùy từng nhóm khách hàng, dòng xe.

Đối với người mua ô tô phục vụ nhu cầu cá nhân, việc giảm chi phí năng lượng có thể tạo ra lợi thế rõ rệt khi so sánh với xe xăng cùng tầm giá.

Lợi ích này càng đáng chú ý với nhóm khách hàng sử dụng xe có tần suất cao, chẳng hạn tài xế kinh doanh vận tải. Tuy nhiên, mức tiết kiệm thực tế vẫn phụ thuộc quãng đường di chuyển, mức tiêu hao năng lượng, điều kiện sạc và chính sách dành cho từng đối tượng.

Trong khi người mua tại một số quốc gia phải cân nhắc lại quyết định chuyển sang xe điện vì các ưu đãi bị cắt giảm, người tiêu dùng Việt Nam vẫn đang có cơ hội tận dụng những chính sách hỗ trợ tương đối lớn.

Đây có thể xem là một trong những khác biệt quan trọng giữa thị trường Việt Nam với Bắc Mỹ ở thời điểm hiện tại.

Xe điện Việt Nam đang phát triển theo một mô hình khác?

Một yếu tố không thể bỏ qua là vai trò của xe kinh doanh vận tải. Tại Việt Nam, sự phát triển của dịch vụ taxi điện, xe công nghệ và các đội xe vận chuyển tạo thêm nhu cầu đối với ô tô điện bên cạnh nhóm khách hàng cá nhân.

Với một chiếc xe kinh doanh, quyết định mua phương tiện thường không chỉ dựa trên giá niêm yết, mà còn phụ thuộc tổng chi phí sở hữu trong nhiều năm.

Chi phí năng lượng, bảo dưỡng, thời gian hoạt động và khả năng thu hồi vốn có thể quan trọng hơn một số yếu tố trang bị hay hình ảnh thương hiệu.

Chính vì vậy, ô tô điện có cơ hội phát huy lợi thế tại những mô hình vận hành thường xuyên, đặc biệt khi doanh nghiệp có thể chủ động kế hoạch sạc và khai thác phương tiện.

Dù vậy, không thể mặc nhiên coi toàn bộ doanh số những mẫu xe như Limo Green hay Herio Green là doanh số bán cho lĩnh vực vận tải. Muốn đánh giá chính xác mức độ đóng góp của xe dịch vụ, cần có số liệu phân tách giữa khách hàng cá nhân và khách hàng kinh doanh.

Ở góc nhìn rộng hơn, báo cáo Global EV Outlook 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định Đông Nam Á đang trở thành một trong những khu vực tăng trưởng đáng chú ý của ngành xe điện.

Doanh số ô tô điện tại khu vực này đã tăng hơn gấp đôi trong năm 2025, với Việt Nam, Indonesia và Thái Lan là những thị trường đóng vai trò nổi bật.

IEA cũng chỉ ra rằng Việt Nam có lợi thế tương đối đặc biệt trong khu vực nhờ sở hữu nhà sản xuất ô tô điện nội địa có khả năng cung cấp sản phẩm với mức giá cạnh tranh so với xe sử dụng động cơ đốt trong.

Điều này cho thấy sự phát triển của xe điện Việt Nam không chỉ là hiện tượng nhất thời, mà còn gắn với những thay đổi sâu hơn trong cấu trúc thị trường.

Liệu đà tăng trưởng có thể duy trì khi ưu đãi giảm dần?

Mặc dù triển vọng tích cực, thị trường ô tô điện Việt Nam vẫn đứng trước không ít thách thức.

Trước hết, sự tăng trưởng hiện tại đang nhận được hỗ trợ đáng kể từ chính sách và các chương trình khuyến mại. Khi những ưu đãi này thay đổi, bài toán kinh tế của xe điện cũng sẽ thay đổi theo. Người tiêu dùng có thể phải cân nhắc kỹ hơn về chi phí sạc thực tế, khả năng thay thế hoặc sửa chữa pin, giá trị bán lại và độ bền của phương tiện sau nhiều năm sử dụng.

Hạ tầng cũng là một vấn đề cần được nhìn nhận toàn diện. Số lượng trạm sạc tăng lên không đồng nghĩa mọi khách hàng đều có điều kiện tiếp cận thuận tiện như nhau.

Người sống tại chung cư chưa có vị trí sạc riêng, thường xuyên di chuyển đường dài hoặc sinh sống ở khu vực có hạ tầng hạn chế vẫn có thể gặp những bất tiện nhất định.

Bên cạnh đó, cạnh tranh trên thị trường ô tô điện Việt Nam được dự báo tiếp tục gia tăng khi ngày càng nhiều thương hiệu quốc tế, đặc biệt là các hãng Trung Quốc, mở rộng danh mục sản phẩm.

Lúc này, lợi thế của mỗi nhà sản xuất sẽ không chỉ nằm ở giá xe hay chính sách ưu đãi, mà còn ở chất lượng sản phẩm, độ tin cậy, khả năng cung cấp dịch vụ hậu mãi và mức độ thuận tiện trong quá trình sử dụng.

Về dài hạn, một thị trường xe điện phát triển bền vững phải dựa trên khả năng thuyết phục người tiêu dùng bằng giá trị thực tế, thay vì phụ thuộc quá lớn vào các chương trình hỗ trợ.

Xe điện không hết thời, cuộc cạnh tranh chỉ mới bước sang giai đoạn mới

Sự sụt giảm doanh số xe điện toàn cầu trong tháng 9/2026 không đồng nghĩa quá trình điện hóa ngành ô tô đang đảo chiều.

Ngược lại, những diễn biến trái chiều giữa các thị trường cho thấy ngành công nghiệp ô tô đang bước sang một giai đoạn mới, nơi lợi thế công nghệ không còn đủ để bảo đảm tăng trưởng.

Tại những quốc gia mà xe điện vẫn có giá bán cao và phụ thuộc nhiều vào trợ cấp, nhu cầu có thể suy yếu khi chính sách thay đổi.

Ở những thị trường mà xe điện ngày càng dễ tiếp cận, hạ tầng phát triển và chi phí sử dụng hấp dẫn, quá trình chuyển đổi vẫn có khả năng diễn ra nhanh chóng.

Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để duy trì vị thế trong nhóm thị trường xe điện tăng trưởng mạnh của khu vực. Tuy nhiên, doanh số cao trong một giai đoạn chưa đủ để khẳng định sự thành công dài hạn.

Phép thử thực sự sẽ đến khi thị trường trưởng thành hơn, các chương trình ưu đãi dần thay đổi và người tiêu dùng có nhiều lựa chọn cạnh tranh trực tiếp.

Bởi cuối cùng, tương lai của ô tô điện không nằm ở việc một quốc gia bán được bao nhiêu xe nhờ ưu đãi, mà ở chỗ người tiêu dùng có còn muốn lựa chọn xe điện khi phải tự chi trả đầy đủ chi phí sở hữu và sử dụng hay không.

PV (Otoxemay)