[GÓC NHÌN] Cách chọn xe của người Việt đã thay đổi như thế nào?

Có một thời, những câu hỏi quen thuộc khi người Việt mua ô tô thường xoay quanh độ bền, mức tiêu hao nhiên liệu, khả năng sửa chữa và giá trị bán lại. Một chiếc xe được xem là phù hợp nếu có thể sử dụng ổn định trong nhiều năm, ít phát sinh chi phí và không mất giá quá nhiều khi chuyển nhượng.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng của thị trường, tiêu chí lựa chọn xe cũng dần thay đổi. Thiết kế, trang bị tiện nghi, hệ thống hỗ trợ lái, khả năng kết nối hay cảm giác sử dụng ngày càng được đưa vào quá trình cân nhắc.

Sự thay đổi này không đồng nghĩa người mua đã từ bỏ tính thực dụng. Thay vào đó, khái niệm “đáng tiền” đang được mở rộng từ giá trị tài sản sang cả những lợi ích mà chiếc xe mang lại trong suốt thời gian sở hữu.

Khi mua ô tô từng là một quyết định thiên về lý trí

Trong một thời gian dài, ô tô là tài sản có giá trị lớn đối với phần đông gia đình Việt Nam. Việc mua xe vì thế thường được cân nhắc khá kỹ, đặc biệt ở những yếu tố liên quan trực tiếp đến chi phí và khả năng sử dụng lâu dài.

Độ bền, khả năng tiết kiệm nhiên liệu, mức độ phổ biến của phụ tùng, chi phí sửa chữa và giá trị bán lại thường được đặt lên hàng đầu. Một mẫu xe có khả năng vận hành ổn định trong nhiều năm và ít mất giá thường tạo được tâm lý yên tâm hơn đối với người mua.

Thương hiệu cũng đóng vai trò quan trọng. Khi ô tô còn là khoản đầu tư lớn và người tiêu dùng có ít lựa chọn hơn hiện nay, một thương hiệu quen thuộc thường được xem như yếu tố giúp giảm rủi ro.

Cách lựa chọn này khá dễ hiểu. Khi giá trị tài sản lớn, người mua thường ưu tiên những yếu tố có thể dự đoán được trong quá trình sử dụng và khi bán lại.

Thị trường càng nhiều lựa chọn, tiêu chí càng thay đổi

Thị trường ô tô hiện nay đã có sự đa dạng lớn hơn về kiểu dáng, hệ truyền động và thương hiệu. Người mua có thể lựa chọn sedan, SUV, crossover, MPV hay bán tải, đồng thời đứng trước nhiều phương án động cơ xăng, hybrid, plug-in hybrid và xe điện.

Bên cạnh các thương hiệu Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu hay Mỹ, nhiều hãng xe Trung Quốc cũng gia nhập thị trường với tốc độ phát triển sản phẩm nhanh và danh sách trang bị ngày càng phong phú.

Khi số lượng lựa chọn tăng lên, câu hỏi “hãng nào bền nhất?” không còn là tiêu chí duy nhất. Người mua có xu hướng đặt vấn đề theo hướng khác: mẫu xe nào phù hợp hơn với nhu cầu, ngân sách và cách sử dụng của bản thân?

Đây là thay đổi đáng chú ý trong hành vi lựa chọn. Một chiếc xe không nhất thiết phải đáp ứng cùng một bộ tiêu chí đối với tất cả khách hàng.

Thiết kế ngày càng có trọng lượng trong quyết định mua xe

Thiết kế là một trong những yếu tố thể hiện rõ sự dịch chuyển này. Trước đây, người mua có thể chấp nhận một mẫu xe có ngoại hình tương đối an toàn nếu sản phẩm đáp ứng tốt những yêu cầu về độ bền, khả năng vận hành và chi phí sử dụng. Hiện nay, hình thức của chiếc xe có thể trở thành một phần quan trọng trong quyết định mua.

Kiểu dáng thân xe, thiết kế đèn, bộ mâm, màu sắc hay cách bố trí nội thất đều có thể ảnh hưởng đến lựa chọn. Với một bộ phận khách hàng, chiếc xe còn được xem như một phần của phong cách sống và hình ảnh cá nhân.

Điều này cũng khiến một mẫu xe có tính thực dụng cao nhưng không phù hợp với sở thích cá nhân có thể bị đặt lên bàn cân với một sản phẩm khác có thiết kế hấp dẫn hơn.

Công nghệ trở thành một phần của giá trị chiếc xe

Nếu trước đây công nghệ thường chỉ được xem là yếu tố bổ sung, thì hiện nay danh sách trang bị ngày càng có ảnh hưởng tới quyết định mua.

Camera 360 độ, màn hình hiển thị trên kính lái, hệ thống hỗ trợ lái nâng cao ADAS, ghế thông gió, màn hình kích thước lớn, hệ thống âm thanh, đèn nội thất, trợ lý giọng nói hay khả năng điều khiển xe từ xa qua ứng dụng đều có thể xuất hiện trong quá trình so sánh giữa các mẫu xe.

Sự cạnh tranh về trang bị cũng diễn ra mạnh hơn khi các thương hiệu mới liên tục đưa nhiều công nghệ lên những mẫu xe có mức giá tương đối cạnh tranh.

Một chiếc xe nhiều trang bị hơn chưa đồng nghĩa với một chiếc xe phù hợp hơn trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, việc người mua giành nhiều sự quan tâm cho công nghệ cho thấy kỳ vọng đối với một chiếc ô tô hiện nay đã thay đổi.

Chiếc xe không chỉ cần thực hiện tốt chức năng di chuyển mà còn được kỳ vọng mang lại sự thuận tiện trong quá trình sử dụng hàng ngày.

Giá trị bán lại vẫn quan trọng, nhưng không còn là tiêu chí duy nhất

Giá trị bán lại vẫn là yếu tố được người mua quan tâm, đặc biệt khi ô tô có giá trị tài sản lớn. Tuy nhiên, quyết định mua xe ngày càng có thể được hình thành từ nhiều yếu tố khác bên cạnh mức khấu hao.

Một bộ phận khách hàng có thể chấp nhận mức mất giá cao hơn nếu đổi lại là thiết kế phù hợp, khả năng vận hành theo sở thích, nhiều công nghệ hơn hoặc không gian nội thất đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng.

Theo cách tiếp cận này, câu hỏi không chỉ còn là “mua xe nào ít lỗ nhất khi bán lại?”, mà chuyển dần sang “chiếc xe này mang lại điều gì trong những năm sở hữu?”.

Sự thay đổi nằm ở cách người mua định nghĩa giá trị. Giá trị của một chiếc xe không chỉ được tính bằng khoản tiền có thể thu hồi khi bán lại mà còn bao gồm trải nghiệm trong suốt quá trình sử dụng.

Người mua cởi mở hơn với thương hiệu mới

Sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới cũng làm thay đổi cách người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm.

Một thương hiệu chưa quen thuộc vẫn phải xây dựng niềm tin, nhưng người mua hiện nay có nhiều cách hơn để tìm hiểu trước khi quyết định. Họ có thể lái thử, so sánh thông số, theo dõi đánh giá từ người dùng và tham gia các cộng đồng trực tuyến để tìm kiếm thêm thông tin.

Đặc biệt với nhóm khách hàng trẻ, lựa chọn xe có thể ít phụ thuộc hơn vào thói quen sử dụng của gia đình hoặc thương hiệu mà những người xung quanh đang sử dụng.